زیبای حکیمانه

خوانش تفسیر المیزان (14)

سوره بقره

جلد اول ، چاپ تابستان1378

47_ شيطان به معناى موجودى سراپا شر است ، و به همين جهت ابليس را شيطان ناميده‌اند. ص87

48_ دو مثل در شرح وضع و حال منافقين‌

در آيه:(مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً) ، با آوردن مثلى، وضع منافقين را مجسم ساخته، مى‌فرمايد منافقين مثل كسى ميمانند كه در ظلمتى كور قرار گرفته، بطورى كه خير را از شر، و راه را از چاه و نافع را از مضر، تشخيص نميدهد،

و براى بر طرف شدن آن ظلمت، دست به اسباب روشنى مى‌زند، يا آتشى روشن كند، كه با آن اطراف خود را به بيند، يا وسيله‌اى ديگر و چون آتش روشن ميكند و پيرامونش روشن ميشود خدا بوسيله‌اى از وسائل كه دارد يا باد، يا باران، يا امثال آن، آتشش را خاموش كند،

و دو باره بهمان ظلمت گرفتار شود، و بلكه اين بار ميان دو ظلمت قرار گيرد، يكى ظلمت تاريكى، و يكى هم ظلمت حيرت، و بى اثر شدن اسباب.ص88

منبع: تفسیر المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/1/88

تفسیر ملاصدرا (2)

آیه الكرسي

4_ شَكَا بَعْضُ الْمُرِيدِينَ كَثْرَةَ الْوَسْوَاسِ فَقَالَ لَهُ الشَّيْخُ: «كُنْتُ حَدَّادًا عَشْرَ سِنِينَ، وَقَصَّارًا عَشْرًا، وَبَوَّابًا عَشْرًا» فَقِيلَ: «وَكَيْفَ مَا رَأَيْنَا مِنْكَ؟» فَقَالَ:

«الْقَلْبُ كَالْحَدِيدِ، أَلَنْتُهُ بِنَارِ الْخَوْفِ عَشْرًا، ثُمَّ شَرَعْتُ فِي غَسْلِهِ عَنِ الْأَوْضَارِ وَالْأَوْزَارِ عَشْرًا، ثُمَّ وَقَفْتُ عَلَى بَابِ الْقَلْبِ عَشْرًا أَسُلُّ سَيْفَ «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ» فَلَمْ أَتْرُكْ، حَتَّى يَخْرُجَ مِنْهُ حُبُّ غَيْرِ اللَّهِ تَعَالَى وَيَدْخُلَ فِيهِ حُبُّ اللَّهِ؛ فَلَمَّا خَلَتْ عَرْصَةُ الْقَلْبِ عَنْ غَيْرِهِ وَقَوِيَتْ مَحَبَّتُهُ، سَقَطَتْ مِنْ بَحْرِ عَالَمِ الْجَلَالِ قَطْرَةٌ مِنَ النُّورِ، فَغَرِقَ الْقَلْبُ، فَبَقِيَ فِي تِلْكَ الْقَطْرَةِ، وَفَنِيَ عَنِ الْكُلِّ وَلَمْ يَبْقَ فِيهِ إِلَّا سِرٌّ مَحْضٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ.

وَقِيلَ: مِنْ «أَلِهَ الرَّجُلُ، يَأْلَهُ» إِذَا فَزِعَ مِنْ أَمْرٍ نَزَلَ بِهِ، فَآلِهُهُ، أَيْ آجَرَهُ، وَالْمُجِيرُ لِكُلِّ الْخَلَائِقِ مِنْ كُلِّ الْمَضَارِّ هُوَ اللَّهُ، وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ.

4_ یکى از مريدان از كثرت وسواس شكايت كرد، پس شيخ به او گفت: «ده سال آهنگر بودم، و ده سال رخت‌شوى، و ده سال دربان.» گفته شد: «و چگونه چنين چيزى از تو نديده‌ايم؟» گفت:

«قلب مانند آهن است، آن را ده سال با آتش خوف و ترس از خدا نرم كردم، سپس ده سال به شستن آن از پليدى‌ها و گناهان پرداختم، سپس ده سال بر درِ قلب ايستادم و شمشير «لا إله إلا اللّه» را كشيدم و رها نكردم، تا اينكه محبت غير خدا از آن خارج شود و محبت خدا داخل آن گردد؛ پس هنگامى كه صحن قلب از غير او خالى شد و محبتش قوت گرفت، قطره‌اى از نور از درياى عالم جلال فرو ريخت، پس قلب غرق شد، و در آن قطره باقى ماند، و از همه چيز فانى گشت و در آن جز سرّ محض «لا إله إلا اللّه» باقى نماند.

همچنین گفته شده: ریشه کلمه «إله» از «ألِه الرجل یألَه» است، به معنای اینکه وقتی مردی از حادثه‌ای که بر او نازل شده ترسید و به کسی پناه برد، آن شخص به او پناه داد (آجره یعنی پناهندگی داد). پناه‌دهنده همه مخلوقات از همه زیان‌ها و مضرات، تنها خداست و کسی بر او چیره نمی‌شود و پناهگاهی در برابر او نیست (یعنی لا یُجار علیه).

نام کتاب : تفسیر القرآن الکریم نویسنده : الملا صدرا جلد : 4 صفحه :31

https://lib.eshia.ir/71746/4/31

تفسیر ملاصدرا (1)

آیه الكرسي

الْمَقَالَةُ الْأُولَى فِيمَا يَتَعَلَّقُ بِاسْمِهِ تَعَالَى «اللَّهِ»

1_ قَالَ أَهْلُ الْإِشَارَةِ: الْأَصْلُ فِي قَوْلِنَا «اللَّهُ» «الْإِلَهُ» وَهُوَ سِتَّةُ أَحْرُفٍ وَيَبْقَى بَعْدَ التَّصَرُّفِ أَرْبَعَةٌ فِي اللَّفْظِ - أَلِفٌ وَلَامَانِ وَهَاءٌ - فَالْهَمْزَةُ مِنْ أَقْصَى الْحَلْقِ، وَاللَّامُ مِنْ طَرَفِ اللِّسَانِ، وَالْهَاءُ مِنْ أَقْصَى الْحَلْقِ، وَهَذَا حَالُ الْعَبْدِ يَبْتَدِئُ مِنَ النَّكِرَةِ وَالْجَهَالَةِ وَيَتَرَقَّى قَلِيلًا فِي مَقَامَاتِ الْعُبُودِيَّةِ حَتَّى وَصَلَ إِلَى آخِرِ مَرَاتِبِ الْوُسْعِ وَالطَّاقَةِ وَدَخَلَ فِي عَالَمِ الْمُكَاشَفَاتِ وَالْأَنْوَارِ، ثُمَّ أَخَذَ يَرْجِعُ قَلِيلًا قَلِيلًا حَتَّى يَنْتَهِيَ إِلَى الْفَنَاءِ فِي بَحْرِ التَّوْحِيدِ كَمَا قِيلَ: «النِّهَايَةُ هِيَ الرُّجُوعُ إِلَى الْبِدَايَةِ».

2_ وَمِنَ اللَّطَائِفِ الْمُتَعَلِّقَةِ بِمَوَادِّ هَذَا الْاسْمِ وَحُرُوفِهِ: أَنَّكَ إِنْ أَسْقَطْتَ «الْهَمْزَةَ» بَقِيَ «لِلَّهِ» وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ [48/4] فَإِنْ تَرَكْتَ مِنْ هَذِهِ الْبَقِيَّةِ «اللَّامَ» الْأُولَى بَقِيَتِ الْبَقِيَّةُ عَلَى صُورَةِ «لَهُ» لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ [2/116] وَإِنْ تَرَكْتَ اللَّامَ الْبَاقِيَةَ أَيْضًا بَقِيَ الْهَاءُ الْمَضْمُومَةُ مِنْ «هُوَ» قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ [112/1] وَ«الْوَاوُ» زَائِدَةٌ حَصَلَتْ مِنْ إِشْبَاعِ الضَّمَّةِ بِدَلِيلِ سُقُوطِهَا فِي التَّثْنِيَةِ وَالْجَمْعِ «هُمَا، هُمْ».

فَانْظُرْ إِلَى تَقَدُّسِ هَذَا الْاسْمِ وَتَنَزُّهِهِ عَمَّا يُشْبِهُ الْقُوَّةَ وَالْبُطْلَانَ وَيُوهِمُ النُّقْصَانَ وَالْإِمْكَانَ وَلَوْ بِحَسَبِ مَرْتَبَةٍ مِنْ مَرَاتِبِهِ، وَتَفَطَّنْ مِنْهُ إِلَى صَمَدِيَّةِ مُسَمَّاهُ وَتَرَفُّعِهِ عَنِ التَّعَطُّلِ وَالْقُصُورِ فِي إِفَاضَةِ الْوُجُودِ وَالرَّحْمَةِ عَلَى مَا سِوَاهُ.

3_ رُوِيَ إِنَّ فِرْعَوْنَ قَبْلَ أَنِ ادَّعَى الْإِلَهِيَّةَ قَصَدَ أَوْ أَمَرَ أَنْ يُكْتَبَ «بِسْمِ اللَّهِ» عَلَى بَابِهِ الْخَارِجِ، فَلَمَّا ادَّعَى الْإِلَهِيَّةَ وَأَرْسَلَ اللَّهُ إِلَيْهِ مُوسَى وَدَعَاهُ فَلَمْ يَرَ بِهِ الرُّشْدَ وَقَالَ: «إِلَهِي كَمْ أَدْعُوهُ وَلَا أَرَى بِهِ خَيْرًا؟» فَقَالَ تَعَالَى: «لَعَلَّكَ تُرِيدُ إِهْلَاكَهُ أَنْتَ تَنْظُرُ إِلَى كُفْرِهِ، وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَى مَا كَتَبَهُ عَلَى بَابِهِ».

فَالنُّكْتَةُ فِيهِ أَنَّ مَنْ كَتَبَ هَذِهِ الْكَلِمَةَ عَلَى بَابِهِ الْخَارِجِ صَارَ آمِنًا مِنَ الْعَذَابِ - وَإِنْ كَانَ كَافِرًا - فَالَّذِي كَتَبَهُ عَلَى سَوِيدَاءِ قَلْبِهِ مِنْ أَوَّلِ عُمْرِهِ إِلَى آخِرِهِ كَيْفَ يَكُونُ.

مقاله اول: در آنچه مربوط به نام مبارک او تعالی یعنی «الله» است

1_ اهل اشارت گفته‌اند: اصل در گفتار ما «الله» همان «الإله» است که شش حرف دارد، و پس از تصرف (ادغام) چهار حرف در لفظ باقی می‌ماند: الف و دو لام و هاء. پس همزه از انتهای حلق خارج می‌شود، لام از نوک زبان، و هاء از انتهای حلق. و این حالت بنده است که از نکره و نادانی آغاز می‌کند و اندک‌اندک در مقامات عبودیت ترقی می‌کند تا به آخرین مراتب و [بنده] به وسع و طاقت [خود] وارد عالم مکاشفات و انوار می‌شود، سپس اندک‌اندک بازمی‌گردد تا به فناء در بحر توحید می‌رسد؛ چنان‌که گفته‌اند: «نهایت، بازگشت به آغاز است».

2_ و از لطایف مرتبط با مواد این اسم و حروف آن این است که اگر «همزة» را حذف کنی، «لِلَّه» باقی می‌ماند: وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ [فتح/۴]. سپس اگر از این باقی‌مانده، «لام» اول را نیز کنار بگذاری، باقی بر صورت «له» می‌ماند: لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ [بقره/۱۱۶]. و اگر لام باقی‌مانده را هم حذف کنی، هاء مضموم از «هو» باقی می‌ماند: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ [اخلاص/۱]؛ و «واو» زائد است که از اشباع ضمه پدید آمده، به دلیل اینکه در تثنیه و جمع حذف می‌شود: «هما، هم».

پس بنگر به تقدس این اسم و تنزیه آن از آنچه شبیه قوت [مخلوق] و بطلان است و نقصان و امکان را القا می‌کند، حتی اگر بر حسب یکی از مراتب آن باشد؛ و از آن به صمدیت مسمای آن و برتری‌اش از تعطل و قصور در فیضان وجود و رحمت بر غیر خود آگاه شو.

3_ روایت شده که فرعون پیش از آنکه ادعای الوهیت کند، قصد کرد یا دستور داد که «بسم الله» را بر درِ بیرونی [قصر] خود بنویسند. هنگامی که ادعای الوهیت کرد و خداوند موسی را به سوی او فرستاد و او را دعوت کرد، اما در او رشد و هدایتی ندید و گفت: «خدای من! چقدر او را می‌خوانم و خیری از او نمی‌بینم؟» خداوند تعالی فرمود: «شاید تو هلاکت او را می‌خواهی؛ تو به کفر او می‌نگری و من به آنچه بر درِ خانه‌اش نوشته است می‌نگرم».

نکته داستان این است که هر کس این کلمه را بر درِ بیرونی خانه‌اش بنویسد، از عذاب در امان می‌ماند - حتی اگر کافر باشد - پس کسی که آن را از آغاز عمر تا انجامش بر سیاهه دل خود نوشته باشد، حالش چگونه خواهد بود؟

نام کتاب : تفسیر القرآن الکریم نویسنده : الملا صدرا جلد : 4 صفحه : 23

https://lib.eshia.ir/71746/4/23

خوانش تفسیر المیزان (13)

سوره بقره

جلد اول ، چاپ تابستان1378

46_ جحود و انکار بر معرفت یعنی چه؟

جحود بر معرفت اين است كه كسى با اينكه حق را شناخته، و برايش ثابت شده، انكار كند، كه خداى عز و جل در باره‌شان فرموده: ((وَ جَحَدُوا بِها، وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ، ظُلْماً وَ عُلُوًّا) دين خدا را انكار كردند، با اينكه در دل بحقانيت آن يقين داشتند، ولى چون ظالم، و سركش بودند، زير بار آن نرفتند)،

و نيز فرموده: ((وَ كانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا، كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكافِرِينَ‌)، قبل از آمدن اسلام يهوديان بكفار مى‌گفتند بزودى پيامبر آخر الزمان مى‌آيد، و ما را بر شما پيروزى مى‌بخشد، ولى همين كه اسلام آمد، بدان كافر شدند، پس لعنت خدا باد بر كافران). ص84

منبع :

ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت

https://lib.eshia.ir/50081/1/84

خوانش تفسیر المیزان (12)

سوره بقره

جلد اول ، چاپ تابستان1378

44_(خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ، وَ عَلى‌ سَمْعِهِمْ) در اين جمله سياق تغيير يافته، يعنى در اول، مهر بر دلها زدن را بخودش نسبت داده، ولى پرده بر گوش و چشم داشتن را بخود كفار نسبت داده، و فرموده:خدا مهر بر دلهاشان زده، و بر گوشها و چشمهايشان پرده است، و اين اختلاف در تعبير مى‌فهماند كه يك مرتبه از كفر از ناحيه خودشان بوده، و آن اين مقدار بوده كه زير بار حق نمى‌رفته‌اند، و يك مرتبه شديدترى را خدا بعنوان مجازات بر دلهاشان افكنده، پس اعمال آنان در وسط دو حجاب قرار دارد، يكى حجاب خودشان، و يكى حجاب خدا.ص83

45_ كفر مانند ايمان صفتى است كه قابل شدت و ضعف است ، و مراتبى مختلف، و آثارى متفاوت دارد، همانطور كه ايمان اينطور است. ص83

منبع

ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت https://share.google/eUrbTbkVD1uDJnu7K

خوانش تفسیر المیزان (11)

سوره بقره

جلد اول ، چاپ تابستان1378

43_ در هر جاى قرآن كه تعبير (الذين كفروا) آمده، مراد كفار مكه‌اند، كه در اوائل بعثت با دعوت دينى مخالفت مى‌كردند، مگر آنكه قرينه‌اى در كلام باشد، كه خلاف آن را برساند، نظير تعبير به (الذين آمنوا)، كه هر جا در قرآن مطلق و بدون قرينه آمده باشد، مراد از آن مسلمانان مكه، يعنى دسته اول از مسلمين است، كه بچنين خطابى تشريفى اختصاص يافته‌اند، مگر آنكه قرينه‌اى در كلام، خلاف آن را اثبات كند.ص83

منبع

ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - کتابخانه مدرسه فقاهت https://share.google/eUrbTbkVD1uDJnu7K

خوانش تفسیر المیزان (10)

سوره بقره

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

41 - متقين ، داراى دو هدايتند ، يك هدايت اولى كه به خاطر آن متقى شدند ، و يك هدايت دومى كه خداى سبحان به پاس تقوايشان به ايشان كرامت فرمود .

كفار و منافقين هم داراى دو ضلالت و دو کوری هستند ، يكى ضلالت و كورى اول ، كه باعث اوصاف خبيثه آنان از كفر و نفاق و غيره شد ، دوم ضلالت و كورى‌اى كه ضلالت و كورى اولشان را بيشتر كرد ، اولى را به خود آنان نسبت داد ، و دومى را به خودش ، كه به عنوان مجازات دچار ضلالت و كورى بيشترى‌شان كرد، و در خصوص كفار فرمود : (خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ وَ عَلى‌ سَمْعِهِمْ وَ عَلى‌ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ)،[بقره/7] غشاوت را به خود آنان نسبت داد ، و مُهر زدن بر دلهاشان را به خودش.

و كوتاه سخن آنكه : متقين ميان دو هدايت واقعند ، هم چنان كه كفار و منافقين ميانه دو ضلالت قرار گرفته‌اند ، و هر سه طبقه از دو خصيصه خود ، يكى را يعنى اولى را خودشان داشته‌اند ، و دومى را خداوند به عنوان جزا بر اولي شان اضافه كرده است.

و چون هدايت دومى متقين بوسيله قرآن صورت مى‌گيرد ، معلوم ميشود هدايت اولى قبل از قرآن بوده ، و علت آن سلامت فطرت بوده است. ص70

42- چرا بعضى فطرتشان سالم است و بعضى ناسالم ؟

و آيا علت تامه آن وراثت و خوبى و بدى پدر و مادر و شير و امثال آنها است؟

و يا علت تامه‌اش خود انسان است؟

در پاسخ مى‌گوييم هيچيك از اينها علت تامه نيست ، ولى همه آنها به مقدار اقتضاء اثر دارد. ص70-71

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (9)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

38- شكر عبادت به اين است كه از روى محبت انجام شود ، و تنها براى خود خدا صورت بگيرد ، نه منافع شخصى ، و يا دفع ضرر شخصى ، بلكه خدا را عبادت كنى ، بدان جهت كه خدا است ، يعنى به ذات خود جامع تمامى صفات جمال و جلال است ، و او چون جميل بالذات است ، ذاتاً محبوب است ، يعنى خودش دوست داشتنى است. ص61

39- از ابن عباس روايت شده ، كه در ذيل آيه : (اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ) گفته : يعنى اى بندگان خدا ، بگوئيد : خدايا ما را به سوى محبت محمّد و اهل بيتش علیهم السلام ارشاد فرما.

مؤلف : اين روايات از باب جرى ، يعنى تطبيق كلى بر مصداق بارز و روشن آن است ، مى‌خواهند بفرمايند كه مصداق بارز صراط مستقيم ، محبت آن حضرات است. ص66

40 - [توضيح اصطلاح جرى يعنى تطبيق كلى بر مصداق بارز] ؛ اين را هم بايد دانست ، كه كلمه جرى (تطبيق كلى بر مصداق) ، كه ما در اين كتاب از آن بسيار نام مى‌بريم ، اصطلاحى است كه از كلمات ائمه اهل بيت علیهم السلام گرفته‌ايم.

مثلاً در تفسير عياشى از فضيل بن يسار روايت شده كه گفت : من از امام باقر علیه السلام از اين حديث پرسيدم ، كه فرموده‌اند : هيچ آيه‌اى در قرآن نيست، مگر آنكه ظاهرى دارد ، و باطنى ، و هيچ حرفى در قرآن نيست ، مگر آنكه براى او حدى و حسابى است ، و براى هر حدى مطلعى است ، منظورشان از اين ظاهر و باطن چيست؟ فرمود : ظاهر قرآن تنزيل آن ، و باطنش تاويل آن است ، بعضى از تاويلهاى آن گذشته ، و بعضى هنوز نيامده ، (يجرى كما يجرى الشمس و القمر)، مانند آفتاب و ماه در جريان است ، هر وقت چيزى از آن تاويل‌ها آمد ، آن تاويل واقع مى‌شود .

و در اين معنا روايات ديگرى نيز هست، و اين خود سليقه ائمه اهل بيت علهیم السلام است كه همواره يك آيه از قرآن را بر هر موردى كه قابل انطباق با آن باشد تطبيق مى‌كنند ، هر چند كه اصلاً ربطى به مورد نزول آيه نداشته باشد. ص66

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (8)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

35- آیه شریفه69 سوره عنکبوت «وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» به اين اختلاف اشاره مى‌كند که فرق است بين اينكه بنده خدا در راه خدا جهاد كند ، و بين اينكه در خدا جهاد كند ، در اولى شخص مجاهد سلامت سبيل ، و از ميان برداشتن موانع آن را مي خواهد ، به خلاف مجاهد در دومى ، كه او خود خدا را مي خواهد ، و رضاى او را مى‌طلبد ، و خدا هم هدايت به سوى سبيل را برايش ادامه مي دهد ، البته سبيلى كه او لياقت و استعدادش را داشته باشد ، و همچنين از آن سبيل به سبيلى ديگر ، تا آنجا كه وى را مختص بذات خود جلت عظمته كند. ص56

36- هر چند كه دين و شريعت اسلام كاملترين اديان سابق است ، ولى كاملتر بودن شريعت مطلبى است ، و كاملتر بودن يك متشرع از متشرعى ديگر مطلبى است ديگر ، درخواست يك مسلمان و دارنده كاملترين اديان ، هدايت به سوى صراط مستقيم را ، معنايش آن نيست كه شما فهميديد بلكه معنايش اين است كه خدايا مرا به مسلمان‌تر از خودم برسان ، و خلاصه ايمان و عمل به احكام اسلام را كامل‌تر از اين ايمان كه فعلاً دارم بگردان ، و مرا به مرتبه بالاترى از ايمان و عمل صالح برسان. ص57

37- مزيت اصحاب صراط مستقيم بر سايرين ، و همچنين مزيت صراط آنان بر سبيل سايرين ، تنها به علم است ، نه عمل ، آنان به مقام پروردگارشان علمى دارند كه ديگران ندارند ، و گر نه در سابق هم گفتيم ، كه در سبيل‌هاى پائين‌تر صراط مستقيم ، اعمال صالح كامل ، و بدون نقص نيز هست ، پس وقتى برترى اصحاب صراط مستقيم به عمل نبود ، باقى نمى‌ماند مگر علم ، و اما اينكه آن علم چه علمى و چگونه علمى است؟ ان شاء اللَّه در ذيل آيه : (أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها) در باره‌اش بحث خواهيم كرد.

آیه 10 سوره فاطر «إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ» به اين مزيت اشعار دارد ، چون مى‌رساند آنچه خودش به سوى خدا بالا مى‌رود ، كلمه طيب و علم است ، و اما عمل صالح ، اثرش كمك در بالا رفتن علم است. ص59

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (7)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

32 - در آیه 82 سوره مبارکه انعام ؛ « الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَٰئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ » ؛ « وَ هُمْ مُهْتَدُونَ » به اهتداء تام و تمام وعده مى‌دهد ، البته اينكه گفتيم وعده مي دهد ، بر اساس آن نظريه ادبى است ، كه مى‌گويند اسم فاعل حقيقت در آينده است. ص48

33- آيه‌ (اهْدِنَا الصِّراطَ) ، كه هم ضمير (نا) و هم (صراط) را مفعول گرفته ، به معناى ايصال و رساندن مطلوب هم است ، مثل كسى كه در مقابل شخصى كه مى‌پرسد منزل زيد كجا است؟ دست او را گرفته بدون دادن آدرس ، و دلالت زبانى ، او را به در خانه زيد برساند. صص54-55

34- نفی هدایت در آیه 56 سوره مبارکه قصص « إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ » از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم مربوط به حقيقت هدايت است كه قائم به ذات خداى تعالى است ، مي خواهد بفرمايد مالك حقيقى ، خداى تعالى است ، نه اينكه تو اصلاً دخالتى در آن ندارى ، و به عبارتى ساده‌تر ، آيه نامبرده در مقام نفى كمال است ، نه نفى حقيقت ، علاوه بر اينكه خود قرآن كريم آن آيه را در صورتى كه معنايش آن باشد كه اشكال كنندگان پنداشته‌اند ، نقض نموده ، از مؤمن آل فرعون حكايت مى‌كند كه گفت : (يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشادِ) ؛ اى مردم مرا پيروى كنيد ، تا شما را به رشاد برسانم. ص55

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (6)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

28- اما از جانب پروردگار عزّ و جلّ ، به اينكه بنده او وقتى او را عبادت مى‌كند ، او را به عنوان معبودى حاضر و روبرو عبادت كند ، و همين باعث شده كه در سوره مورد بحث در جمله‌ (إِيَّاكَ نَعْبُدُ) ناگهان از سياق غيبت به سياق حضور و خطاب التفات شود ، با اينكه تا كنون مى‌گفت حمد خدايى را كه چنين و چنانست ، ناگهان بگويد : (تو را مى‌پرستيم) ، چون گفتيم حق پرستش او اين است كه او را حاضر و روبرو بدانيم. ص41

29- عبادت وقتى تمام و كامل مي شود كه به خودش هم مشغول نباشد كه اشتغال به نفس ، منافى با مقام عبوديت است ، عبوديت كجا و منم زدن و استكبار كجا؟. ص42

30- گويا علت آمدن پرستش و استعانت به صيغه متكلم مع الغير (ما تو را مى‌پرستيم و از تو يارى مي جوئيم) همين دورى از منم زدن و استكبار بوده باشد ، و مي خواهد به همين نكته اشاره كند كه گفتيم مقام عبوديت با خود ديدن منافات دارد ، لذا بنده خدا عبادت خود ، و همه بندگان ديگر را در نظر گرفته ميگويد : ما تو را مى‌پرستيم ، چون به همين مقدار هم در ذم نفس و دور افكندن تعينات و تشخصات اثر دارد ، چون در وقتى كه من خود را تنها ببينم ، به انانيت و خودبينى و استكبار نزديك‌ترم ، به خلاف اينكه خودم را مخلوط با ساير بندگان ، و آميخته با سواد مردم بدانم ، كه اثر تعينى و تشخص را از بين برده‌ام. ص30

31- تنها نقصی كه در جمله‌ (إِيَّاكَ نَعْبُدُ) به نظر مى‌رسد اين است كه بنده عبادت را به خودش نسبت مي دهد و به ملازمه براى خود دعوى استقلال در وجود و در قدرت و اراده مى‌كند ، با اينكه مملوک هيچگونه استقلالى در هيچ جهتى از جهاتش ندارد ، چون مملوک است . و گويا براى تدارك و جبران همين نقص كه در بدو نظر به نظر مى‌رسد ، اضافه كرد : كه‌ (وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ) ، يعنى همين عبادتمان نيز به استقلال خود ما نيست ، بلكه از تو نيرو مى‌گيريم ، و استعانت مي جوئيم . پس بر روي هم دو جمله : (إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ) يك معنا را مى‌رسانند ، و آن عبادت خالصانه است كه هيچگونه شائبه‌اى در آن نيست. صص42-43

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (5)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

24- سلطنت بر مُلك به ضمه، و مِلك به كسره، در حق خداى تعالى ثابت است ، الا آنكه مُلك بضمه ميم را مى‌شود منسوب بزمان كرد ، و گفت : ملك عصر فلان، و پادشاه قرن چندم، ولى مِلك بكسره ميم به زمان منسوب نمى‌شود، و هيچ وقت نمى‌گويند: مالك قرن چندم، مگر بعنايتى دور از ذهن.

در آيه مورد بحث ملك را به روز جزا نسبت داده ، و فرموده : (ملك يوم الدين) ، پادشاه روز جزاء ، و در جاى ديگر باز فرموده : (لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ) ، امروز مُلك از كيست؟ از خداى واحد قهار و به همين دليل قرائت (مَلِكِ يَوْمِ الدِّينِ) به نظر بهتر مى‌رسد. ص35

25- امام رضا سلام الله علیه : در معناى جمله (بسم اللَّه) فرمودند : معناي (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌) اين است كه من خود را به داغ و علامتى از علامتهاى خدا داغ مى‌زنم، و آن داغ ، عبادت است، (تا همه بدانند من بنده چه كسى هستم) ... بنده خدا عبادت خود را به داغى از داغهاى خدا علامت مى‌زند، بايد خود را هم كه عبادتش منسوب به آن است به همان داغ، داغ بزند. ص36

26- (الْحَمْدُ لِلَّهِ) ؛ حمد از ناحيه بنده در حقيقت يادآورى خداست ، اما به نيابت ، تا رعايت ادب را كرده باشد. ص38

27- (إِيَّاكَ نَعْبُدُ) ؛ از يك سو مفعول را مقدم داشته ، و نفرموده (نعبدك، مى‌پرستيمت) بلكه فرموده : تو را مى‌پرستيم يعنى غير تو را نمى‌پرستيم و از سوى ديگر قيد و شرطى براى عبادت نياورده، و آن را مطلق ذكر كرده، در نتيجه معنايش اين مى‌شود كه ما به غير از بندگى تو شأنى نداريم، پس تو غير از پرستيده شدن شأنى ندارى، و من غير از پرستيدنت كارى ندارم. ص40

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (4)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

18- كلمه (رحمان) صيغه مبالغه است كه بر كثرت و بسيارى رحمت دلالت مى‌كند ، و كلمه (رحيم) بر وزن فعيل صفت مشبهه است ، كه ثبات و بقاء و دوام را ميرساند ، پس خداى رحمان معنايش خداى كثير الرحمة ، و معناى رحيم خداى دائم الرحمة است. ص30

19- سوره مورد بحث ، كلام بنده خداست ، به اين معنا كه خداى تعالى در اين سوره به بنده خود ياد مى‌دهد كه چگونه حمدش گويد ، و چگونه سزاوار است ادب عبوديت را در مقامى كه مى‌خواهد اظهار عبوديت كند ، رعايت نمايد ، و اين ظاهر را جمله‌ (الْحَمْدُ لِلَّهِ) نيز تاييد ميكند. ص31

20- خداوند همه جا خود را از حمد حامدان به جز حمد انبیاء مخلصش منزه می دارد . هر جا سخن از حمد حامدان كرده ، حمد ايشان را با تسبيح جفت كرده ، و بلكه تسبيح را اصل در حكايت قرار داده ، و حمد را با آن ذكر كرده . ص32

21- چرا خدا منزه از حمد حامدان است؟ و چرا نخست تسبيح را از ايشان حكايت كرده؟

مى‌گوييم براى اينكه غير خداى تعالى هيچ موجودى به افعال جميل او ، و به جمال و كمال افعالش احاطه ندارد ، بنابراين ، مخلوقِ خدا به هر وضعى كه او را بستايد ، به همان مقدار به او و صفاتش احاطه يافته است و او را محدود به حدود آن صفات دانسته ، و به آن تقدير اندازه گيرى كرده ، و حال آنكه خداى تعالى محدود به هيچ حدى نيست ، نه خودش ، و نه صفات ، و اسمائش ، و نه جمال و كمال افعالش ، پس اگر بخواهيم او را ستايش صحيح و بى اشكال كرده باشيم ، بايد قبلاً او را منزه از تحديد و تقدير خود كنيم ، و اعلام بداريم كه پروردگارا! تو منزه از آنى كه به تحديد و تقدير فهم ما محدود شوى. ص32-33

22- پس اينكه در آغاز سوره مورد بحث فرمود : (الْحَمْدُ لِلَّهِ) ، ادب عبوديت را مى‌آموزد ، و تعليم مى‌دهد كه بنده او لايق آن نبود كه او را حمد گويد ، و فعلاً كه مى‌گويد ، به تعليم و اجازه خود او است ، او دستور داده كه بنده‌اش بگويد. ص33

23- ملك حقيقى یعنی وجود چیزی قائم به وجود ما باشد ، مانند اجزاء بدن ما ، و قواى بدنى ما ، بينايى ما ، و چشم ما، شنوايى ما، و گوش ما، چشايى ما، و دهان ما، لامسه ما، و پوست بدن ما، بويايى ما، و بينى ما، و نيز دست و پا و ساير اعضاى بدن ما، كه حقيقتاً مال ما هستند اگر ما نباشيم اولاً هستيشان قائم به هستى ما است ، و ثانياً جدا و مستقل از ما وجود ندارند ، ثالثاً اين كه ما مى‌توانيم طبق دلخواه خود از آنها استفاده كنيم ، و اين معناى ملك حقيقى است.

اما ملک اعتباری و مجازی وجودشان قائم به وجود ما نیست مثلاً ماشين سوارى من و خانه و فرش من وجودش قائم بوجود من نيست ، كه وقتى من از دنيا مى‌روم آنها هم با من از دنيا بروند ، در نتيجه تدبير امر زمين و موجودات در آن ، و همه عالم از او خواهد بود ، پس او رب تمامى ما سواى خويش است ، چون كلمه رب بمعناى مالك مدبر است. ص34

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (3)

سوره حمد

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

13- خداى تعالى كلام خود را به نام خود كه عزيزترين نام است آغاز كرده ، تا آنچه كه در كلامش هست مارك او را داشته باشد ، و مرتبط با نام او باشد ، و نيز ادبى باشد تا بندگان خود را به آن ادب ، مؤدب كند و بياموزد تا در اعمال و افعال و گفتارهايش اين ادب را رعايت نموده ، آن را با نام وى آغاز نموده ، مارك وى را به آن بزند ، تا عملش خدايى شده ، صفات اعمال خدا را داشته باشد ، و مقصود اصلى از آن اعمال ، خدا و رضاى او باشد ، و در نتيجه باطل و هالك و ناقص و ناتمام نماند ، چون به نام خدايى آغاز شده كه هلاك و بطلان در او راه ندارد . ص25

14- خداى تعالى در چند جا از كلام خود بيان فرموده : كه آنچه براى رضاى او و به خاطر او و به احترام او انجام نشود باطل و بى اثر خواهد بود ،

و نيز فرموده : بزودى به يك يك اعمالى كه بندگانش انجام داده مى‌پردازد ، و آنچه به احترام او و به خاطر او انجام نداده‌اند نابود و هباءً منثوراً مى‌كند ، و آنچه به غير اين منظور انجام داده‌اند ، حبط و بى اثر و باطل مى‌كند. ص25

15- رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند : هر امرى از امور كه اهميتى داشته باشد ، اگر به نام خدا آغاز نشود ، ناقص و أبتر مى‌ماند ، و به نتيجه نمى‌رسد. ص25

16- كلام خدا ، خود فعلى است از افعال ، و ناگزير داراى وحدتى است ، و وحدت كلام به وحدت معنا و مدلول آن است ، پس لا جرم كلام خدا از اول تا به آخرش معناى واحدى دارد ، و آن معناى واحد غرضى است كه به خاطر آن غرض ، كلام خود را به بندگان خود القاء كرده است.

و آن غرض واحد ، هدایت خلق است . اين ابتداء به نام خدا نسبت به تمامى قرآن بود ، كه گفتيم غرض از سراسر قرآن يك امر است ، و آن هدايت است ، كه در آغاز قرآن اين يك عمل با نام خدا آغاز شده است. ص26

17- خدايا من به نام تو ، عبوديت را براى تو آغاز مى‌كنم ، تا اين عملم نشانه و مارك تو را داشته باشد ، و خالص براى تو باشد. ص27

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (2)

مقدمه

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

6- پروردگارا اين ننگ را بر ما مپسند ، كه از اين سراى رخت بربنديم ، در حالى كه كلام تو را نشنيده و نفهميده باشيم ، و بى‌بهره از سعادت و كمال واقعى خود رفته باشيم . الها از چنين ننگى به تو پناه مى‌بريم ، كه تو بهترين پناهگاهى . ص4

7- استاد عاليقدر ما علّامه طباطبائى كه خدا وجود پر بركتش را مستدام بدارد مايل بودند همه اين كتاب به يك نسق و يك قلم ترجمه شود . و به اين حقير امر فرمودند تا بقيه مجلدات آن را نيز ترجمه كنم . ص4

8- وقتى ذهن آدمى مشوب و پابند نظريه‌هاى خاصى باشد ، در حقيقت عينك رنگينى در چشم دارد ، كه قرآن را نيز به همان رنگ مى‌بيند ، و مى‌خواهد نظريه خود را بر قرآن تحميل نموده ، قرآن را با آن تطبيق دهد ، پس بايد آن را تطبيق ناميد نه تفسير. ص10

9- هيچ اهل بحثى در آن همه روايت حتى به يك حديث برنميخورد ، كه رسول خدا و يا ائمه اهل بيت علیهم السلام در تفسير آيه‌اى از حجت و برهانى علمى و نظرى و يا فرضيه‌اى علمى كمك گرفته باشند . ص19

10- رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در باره قرآن كريم فرمود : هر كس قرآن را به عنوان كارنامه پيش روى خود بگذارد ، تا به آن عمل كند ، او وى را به سوى بهشت مى‌كشاند ، و هر كس آن را پشت سر اندازد ، و به برنامه‌هايى ديگر عمل كند ، همان قرآن او را از پشت سر به سوى آتش مى‌راند . ص19

11- نتيجه اين طريقه از تفسير اين شده كه در تمامى اين كتاب و در تفسير همه آيات قرآنى يك بار هم نمى‌بينى كه آيه‌اى را بر معنايى خلاف ظاهر حمل كرده باشيم ، پس در اين كتاب تأويلى كه ديگران بسيار دارند نمى‌بينى ، بله تأويل به آن معنايى كه قرآن در چند جا اثباتش مى‌كند ، به زودى خواهى ديد كه آن تأويل اصلاً از قبيل معانى نيست . ص21

12- اهل بحث اگر در روايات منقوله از ائمه علیهم السلام دقت بفرمايند مطلع خواهد شد كه اين طريقه نوينى كه بيانات اين كتاب بر آن اساس نهاده شده ، طريقه‌اى جديد نيست ، بلكه قديمى‌ترين طريقه‌اى است كه در فن تفسير سلوك شده ، و طريقه معلمين تفسير سلام اللَّه عليهم است . ص21

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

خوانش تفسیر المیزان (1)

مقدمه

جلد اول ، چاپ تابستان 1378

1- عارف و معروف هر دو به يك حقيقت كه همان حق محض است مرتبطند ؛ « هما حبل اللَّه ممدود بينكم و بين اللَّه تعالی ». ص دوازده

2- قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم : « عُرِضَتْ عَلَيَّ اَلذُّنُوبُ فَلَمْ أُصِبْ أَعْظَمَ مِنْ رَجُلٍ حَمَلَ اَلْقُرْآنَ ثُمَّ تَرَكَهُ » ؛ از شمار بزرگترين گناهان آنست كه كسى حامل كلام خداوند باشد سپس عمداٌ آن را رها كند. ص چهارده

3- لذا قرآن كريم با گوشت و خون بعضى از قاريان مخلوط مى‌شود و زمينه ريزش تمام گوشت‌هاى صورت برخى ديگر از قاريان را فراهم مى‌كند. ص چهارده

4- كمتر مسائلى درباره عقايد و اخلاق و اعمال مطرح مى‌شود كه مرحوم استاد در تفسير قيّم- الميزان- به آن نفياً يا اثباتاً نپرداخته باشد بطورى كه مى‌توان گفت الميزان در بين تفاسير چون كتاب قيّم- جواهر الكلام- است در بين كتابهاى فقه كه هم كمبود گذشتگان را جبران نمود و هم زمينه تحقيق آيندگان را فراهم كرد ،

وقتى استادمان مرحوم آية اللَّه حاج شيخ محمد تقى آملى (رحمه الله) از استادش مرتضى انصارى (رضوان الله علیه) نقل كرد كه مرحوم شيخ انصارى چنين فرمود ، من به هيچ مطلبى نرسيدم مگر آنكه مرحوم صاحب جواهر به آن نفياً يا اثباتاً اشاره كرده است ، و همانطورى كه جواهر براى فقيه دائرة المعارف فقهى است ، - الميزان- براى يك مفسّر دائرة المعارف قرآنى است. ص شانزده

5- مرحوم علامه «قدس سره» در نوشتارهاى خود عموماً و تفسير شريف- الميزان- خصوصاً نام كسى را در نقد و تحليل نظر او نمى‌بردند بلكه غالباً به جرح و تعديل اصل رأى و فكر توجه مى‌نمودند و مى‌فرمودند فكرها است كه با هم برخورد دارند نه صاحبان افكار و محور قدح و مدح ايشان « اُنْظُرْ إلَی ما قالَ وَ لا تَنْظُرْ إِلَی مَنْ قالَ» بود. ص سی و یک

دسترسی راحت به تفسیر شریف المیزان

https://lib.eshia.ir/50081/0/7

💠 فرقی بین حیات و ممات ائمه علیهم السلام نیست!

🔹 شاگردانی كه وجود مبارك #امام_رضا_سلام_الله_علیه تربیت می‌كرد، یکسان نبودند؛
گاهی برای شاگردان مخصوص خود وسیله نقلیه می‌فرستاد؛ مثل بُزنطی.
حضرت مرکوب خودش را فرستاد به دنبال بزنطی که:
💬 «امشب بیا مهمان ما باش و نزد ما باش».

🔻 بزنطی می‌بیند که مرکوب امام رضا (سلام الله علیه) را برای او فرستادند
و از او دعوت کردند که مهمان حضرت شود و از علوم حضرت استفاده کند.
این‌گونه شاگردانشان را تربیت می‌کردند.

📌 فرقی هم بین حیات و ممات این‌ها نیست؛ شاگردان خودشان را می‌پرورانند.

◀️ برخی از شاگردان، محضر امام رضا (سلام الله علیه) رسیدند و عرض كردند:
«ما از پدران بزرگوار شما شنیدیم كه خدا علیم نیست، بلکه علم است»».
حضرت فرمود:
👈 بله؛
• عِلمٌ لا جَهلَ فِیهِ
• حَیاةٌ لا مَوتَ فِیهِ
• نُورٌ لا ظُلمَةَ فِیهِ
✨ او ذات محض است و علم محض است.

📚 این شاگردان را هم داشتند؛
شاگردانی در:
• علوم عقلیه
• علوم نقلیه
• اخلاق
• فقه
• اصول
✨ همه این‌ها را در شُعب گوناگون می‌پروراندند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📌#آیت_الله_العظمی_جوادی_آملی | #کلیپ | #میلاد_امام_رضا_سلام_الله_علیه
📚 درس اخلاق
📅 تاریخ: 1394/06/03
🌐 https://esra.ir
🆔 @a_javadiamoli_esra

زنان مظهر بالاترین خیر!

1- جابر بن يزيد جعفى گويد: امام باقر عليه السّلام فرمود: رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله فرمود: چه چيز جلوگير مؤمن شده كه براى خود همسرى نمى‌گزيند، شايد فرزندى به او عنايت كند كه روى زمين را بگفتن كلمۀ توحيد «لا إله إلاّ اللّٰه» سنگين كند.

2- يونس بن يعقوب از فردى كه او از امام صادق عليه السّلام شنيده بود نقل كرده كه امام عليه السّلام ميفرمود: بيشتر خير و نيكى در زنهاست.

منبع:

ترجمه و متن کتاب من لا يحضره الفقيه.مرحوم ابن‌بابویه محمد بن علی، ج 5، شماره حدیث به ترتیب 4340 - 4352 ،ص 12-9

روز جهانی قدس ؛ روز غیرت مسلمانان!

شهید مطهری رضوان الله علیه :

«علت اینکه دولتهای بزرگ جهان چندان درباره سرنوشت ما نمی‌اندیشند ، این است که معتقدند مسلمان غیرت ندارد . آمریکا را فقط همین یکی جری کرده است؛ می‌گوید مسلمان جماعت غیرت ندارد ، همبستگی و همدردی ندارد.

آیا چند روز پیش در روزنامه نخواندید که در سال گذشته یهودیان سایر نقاط دنیا ، نه یهودیانی که فعلاً شناسنامه اسرائیلی دارند، پانصد میلیون دلار برای اینها فرستادند که با این پولها فانتوم بخرند و بر سر مسلمانان بمب بریزند؟! شنیده‌ام یهودیان ایران خودمان در سال گذشته معادل پول دو فانتوم فرستادند. سی و شش میلیون دلار پول از یهودیان ایران خودمان برای آنها به عنوان کمک رفت. فقط یهودیان مقیم امریکا روزی یک میلیون دلار به اسرائیل کمک می‌کنند؟! آن وقت تلاش ما مسلمین در این زمینه چه بوده است؟

می‌گوید یهودی که برای پول می‌‏میرد، جز پول چیزی را نمی‌شناسد، خدایش پول است،زندگی‌اش پول است، حیات و مماتش پول است، به یک چنین مسئله‌ حساسی که می‌رسد روزی یک میلیون دلار به هم‌کیشانش کمک می‌کند ولی هفتصد میلیون مسلمان دنیا کوچکترین کمکی به همکیش خود نمی‌کنند.»

منبع :

کتاب حماسه حسینی ، شهید مطهری ، ج 1 ، صص276-273

شب قدر و ذکر بسیار با برکت!

به احتمال بسیار زیاد ، شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان ، شب قدر است.
یعنی احتمال قدر بودن این شب ، از شب 19 و 21 بیشتر است.
شب 23 ، می تواند مبدأ تحول در بسیاری از امور باشد.

این شب را قدر بدانیم و تا می توانیم با حقیقت عالم و پروردگار هستی ارتباط بگیریم و به سمت او حرکت کنیم.

یکی از بهترین راه ها برای ارتباط با حقیقت عالم ، دعاها و اعمالی است که از امامان علیهم السلام برای این شبها نقل شده است.
مراسم (بک یا الله) تنها یکی از آن اعمال است که در کمتر از 20 دقیقه انجام می شود . متأسفانه برخی مجالس ، وقت مؤمنان را با همین یک عمل پر می کنند .

از این رو ببینید در خلوت بیشتر انس می گیرید یا در جلوت و جمع . مهم انس با محبوب و معشوق است . هر کدام برایتان اثرش بیشتر است همان را انتخاب کنید.

علاوه بر اعمالی که در کتب دعا مطرح است ، دستور العملی از بزرگان عرفان مانند علامه قاضی رضوان الله علیه و علامه حسن زاده آملی رحمه الله علیه رسیده که خوب است اگر کسی بتواند آن را انجام دهد:

به قصد پاکی و رشد معنوی و تقرب به خداوند متعال ، شب ۲۳ ماه مبارک رمضان ، نیمی از شب که گذشت با وضو و رو به قبله ، سر بر سجده گذاشته و ۲۲۵ بار بگویید :

«یا طُهرُ یا طاهِرُ یا طَهورُ یا طَیهورُ یا طَیهار»

هر کس این را بگوید ملائکه بر او نازل شده و پاک و مطهرش می کنند ان شاء الله. (چه بفهمد و چه نفهمد).
اگر همه 225 مرتبه را در سجده نمی توانید ، مقداری که می توانید در سجده انجام دهید و بقیه را به حالت نشسته به نیت سجده ، مهر را بر پیشانی گذاشته ، ذکر را به اتمام برسانید.

لازم است توجه شود که برخی شاید اشکال کنند که این ذکر ، سند ندارد!
پاسخ این است که مگر کسی ادعا کرده که این ذکر از معصوم است تا شما دنبال سند باشید.
این ذکر از مشایخ عرفان سینه به سینه نقل شده و آنها به تجربه یافته اند که اگر کسی چنین بگوید ، چنان می شود.
معانی طهر ، طاهر و طهور روشن است و دو لفظ طیهور و طیهار بر وزن فیعول و فیعال ، صیغه مبالغه از ریشه طهارت و به معنای بسیار بسیار پاک و پاک کننده است و اطلاق آن دو ، بر خداوند متعال به عنوان وصف ، نیاز به سند ندارد.

منبع:

(تاليف و نگارش متن از استاد وحید واحدجوان- @vahedjavan -@sokhanerfan )

ما مهمان سفرۀ خویشیم!

بايد مواظب باشيم

و ره چنان رو كه رهروان رفتند.

علاّمه حلّى چگونه بود؟ شيخ طوسى چگونه بود؟ مفيد و شيخ بهائى چگونه بودند؟

درس بخوانيد، بحث داشته باشيد، خودتان را هم فراموش نفرمائيد از ملّت حضرت ابراهيم بوده باشيد كه قُلْ إِنَّ صَلاٰتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيٰايَ وَ مَمٰاتِي لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِينَ .

انسان بدون اين بذرافشانى‌ها باز نمى‌شود.

آن كلام كامل جناب أميرالمؤمنين عليه السلام به شاگردش كميل كه در نهج‌البلاغه آورده ، آقا بيانى دارد كه اگر بيان را بشكافى اين طور مى‌شود كه حضرت ، علماء را تشبيه مى‌فرمايد به زارع ؛ كشاورز.

و زارع بايد اول زمين را آماده كند ، شيار كند ، شخم بزند .

بحث و كاوش كردن ، زير و رو كردن است ، شكافتن است و بعد كه آباد كرد و شيار كرد در آن بذر بيفشاند و آن بذر را پوشيده بدارد و در راه رشد و به ثمر رسيدن بذرش باشد و اين دار هم ، دار تدريج است ، تا كم‌كم به ثمر برسد.

جان مردم مزرعۀ شما آقايان است . حضرت وصى عليه السلام شما را زارع معرفى فرمود . مزرعۀ شما قلوب مردم است و دلهاى ما مزرعۀ اولياء دين ماست . بايد اين دل ، شيار شود ، بايد آباد شود ، بايد در او بذر بيفشاند و بعد از آن ، روزها و شب‌ها پاييدن مى‌خواهد ، آبيارى مى‌خواهد ، مراقبت مى‌خواهد تا اين به ثمر برسد . و اين حرفها ، روايات و آيات ، تفاسير آفاقى و انفسى و آنچه از بيت وحى صادر شده،

اينها همه بذرها هستند كه در مزرعه جانمان مى‌كاريم كه هركسى زرع و زارع و مزرعه خودش هست و هرچه مى‌كارد بعد مهمان سفرۀ خودش هست و اينها را بايد شنيد و به عمق اسرار نظام هستى رسيد و در پى تطهير و تزكيۀ نفس خودش هم باشد.

منبع:

کتاب سدرة المنتهی فی تفسیر قرآن المصطفی ، آیه الله حسن زاده آملی ، جلد۲، ص ۱۶۸

کتاب صد و ده اشاره ، آیه الله حسن زاده آملی ، اشاره ٩٢، ص ٢٦٦ و ٢٦٧

بعد از ماه روزه !

إذا دارَ الزَّمانُ عَلَي‌ حُروفٍ *** بِبِسْمِ اللَهِ فَالْمَهْديُّ قاما

وَ إذْ دارَ الْحُروفُ عَقيبَ صَوْمٍ *** فَأقْروا الْفاطِمي‌ مِنّي‌ سَلاما

____________________

ز قاطعانِ طریق این زمان شوند ایمن *** قوافلِ دل و دانش ، که مَرد راه رسید

کجاست صوفیِ دَجّال فِعلِ مُلحِدشکل *** بگو بسوز ، که مهدیِّ دین پناه رسید

راه حل مشکلات

« همت مسئولان متعهد »

و « همراهی ملت متحد » است

که ان‌شاءالله روز ۲۲ بهمن این اتحاد و همدلی را خواهیم دید.

منبع :

دیدار جمعی از فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش با رهبر معظم انقلاب - ۱۴۰۳/۱۱/۱۹

https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=59269

در يك آن در هزاران مكان به صورت هاى مختلف ظاهر مى‌شوند!

جندي را در بيان مقام ادريسي الياسي انسان كامل ، كلامي مناسب نقل است كه ابن‌فناري در فصل پنجم سابقۀ «تمهيد جملي مصباح الانس» از وي نقل كرده است.

وي پس از تقديم چند اصل در امكان اين كه يك شيء به دو اعتبار مظهر و ظاهر شود گويد:

پس انسان كامل مظهر اوست از حيث اسم جامع آن ، و لذا براى او بهره‌اى از شأن مولايش هست كه وقتى تحقق به مظهريت اسم جامع پيدا كرد از بعضى از حقايق لازمه‌اش تروّح و روحانيت پيدا مى‌كند كه در نتيجه مى‌تواند در صورت هاى زيادى بدون قيد انحصار ظاهر شود كه آن صورت‌ها بر او صادق خواهد بود و با او متحدند چه اين كه به لحاظ اختلاف صورت ها متعددند،

و لذا در مورد ادريس گفته شده كه همان الياس به نحو رسول فرستاده شده به بعلبك بود ، البته نه به اين معنى كه عين او آن صورت ادريسى را خلع كرده باشد و صورت الياسى را پوشانده باشد ، وگرنه تناسخ خواهد بود ، بلكه بدین معنى كه هويت ادريس با اين كه در انيت و صورتش در آسمان چهارم بود و بدان قائم بود باز در انّيت الياسى متعين و ظاهر شد و تا حال باقى ماند ، پس از حيث عين و حقيقت، يكى است ، ولى از حيث تعين شخصى دوتا شد ،

مثل اين كه جبرئيل ، ميكائيل و عزرائيل در يك آن در هزاران مكان به صورت هاى مختلف ظاهر مى‌شوند كه همۀ آن صور به آن ها قائم است، و همچنين ارواح كمّل و انفس آن ها هم مى‌توانند به عنوان ابدال در آن واحد در صورت هاى مختلف ظاهر شوند، همچنان كه حق تعالى به صورت هاى بى‌نهايت متجلى مى‌شود ، چنانچه جندى آن را ذكر كرده است.

«فالإنسان الكامل مظهر له من حيث الاسم الجامع و لذا كان له نصيب من شأن مولاه فإذا تحقق بمظهرية الاسم الجامع كان التروح من بعض حقايقه اللازمة فيظهر في صور كثيرة من غير تقيد و انحصار فيصدق تلك الصور عليه و يتصادق لاتحاد عينه كما يتعدد لاختلاف صوره

و لذا قيل في إدريس إنّه هو إلياس المرسل إلي بعلبك، لا بمعني أنّ العين خلع تلك الصورة و لبس الصورة الإلياسية و إلا لكان قولاً بالتناسخ بل إنّ هوية إدريس مع كونها قائمة في إنّيته و صورته في السماء الرابعة ظهرت و تعيّنت في إنية إلياس الباقي إلي الآن فيكون من حيث العين و الحقيقة واحدة و من حيث التعين الشخصي إثنين كنحو جبرئيل و ميكائيل و عزرائيل يظهرون في الآن الواحد من مائة ألف مكان بصور شتّي كلها قائمة بهم و كذلك أرواح الكمّل و أنفسهم كالحق المتجلي بصور تجليات لاتتناهي كما ذكره الجندي.»

نتيجۀ سخن اين كه امر ادريس عليه السلام و حضرت بقية‌الله قائم آل محمّد عليه السلام در عالم انسان كامل كه به فضل الهى صاحب اعدل امزجه است ، و مؤيد به روح القدس و جامع حقايق و رقايق اسماى حسناى الهى است ، به وفق موازين عقلى و علمى است و استبعاد و استيحاش در اين گونه مسائل نصيب عوام است كه از عالم انسانى بى‌خبرند ، خواه به علوم طبيعى و مادى و رسمى دستى داشته باشند و خواه نداشته باشند.

منبع :

کتاب نهج الولایه ، آیه الله حسن زاده آملی رضوان الله علیه ، ص125

جهان آینه است !

اگر در برادر خود عیب می‌بینی آن عیب در توست که در او می‌بینی ؛ عالَم همچنین آیینه است نقش خود را در او می‌بینی که « اَلْمُؤْمِنُ مِرآةُ الْمُؤْمِنِ » آن عیب را از خود جدا کن زیرا آنچه از او می‌رنجی از خود می‌رنجی.

گفت : « پیلی را آوردند بر سرِ چشمه‌ای که آب خورد ، خود را در آب می‌دید و می‌رمید او می‌پنداشت که از دیگری می‌رمد نمی‌دانست که از خود می‌رمد.»

همه اخلاق بد از ظلم و کین و حسد و حرص و بی‌رحمی و کبر چون در توست نمی‌رنجی چون آن را در دیگری می‌بینی می‌رمی و می‌رنجی.

آدمی را از گَر و دُنبل خود فِرخجی نیاید ؛ دست مجروح در آش می‌کند و به انگشت خود می‌لیسد و هیچ از آن دلش برهم نمی‌رود چون بر دیگری اندکی دُنبلی یا نیم‌ریشی ببیند آن آش او را نفارد و نگوارد.

منبع :

کتاب فیه ما فیه ، مولانا ، فصل پنجم ؛ این سخن برای آنکس است که او به سخن محتاج است

https://ganjoor.net/moulavi/fhmfh/sh5

خاموشی جان یا زبان!!!

1- سخن مرحوم علامه حسن‌زاده آملی را به یاد داریم که کودک دو سال طول می‌کشد که به سخن بیاید ولی برای این‌ که به سکوت برسد یک عمر مراقبه مجاهده و ریاضت می‌خواهد.

2- دکتر قربان ولیئی می‌نویسد : خاموشی ضمیر به معنای قطع شدن حدیث نفس یا گفتگوی ذهنی است.

به زبان خاموش شدن ، به آسانی صورت می‌گیرد؛

اما قطع حدیث نفس بسیار دشوار است.

این نکته که در هنگام خاموشی ظاهری ، ذهن غرق حدیث نفس است و در فغان و غوغاست نیاز به اثبات ندارد.

منبع :

کتاب رهروان تنها ، ص ۷۶۱

توسعۀ وجودی !

علم و عمل عَرَض نيستند ، بلكه دو گوهرِ انسان‌سازند

و نفس انسانى به پذيرفتن علم و عمل توسّع و اشتداد وجودى پيدا مى‌كند و گوهرى نورانى مى‌گردد.

علم سازنده و مشخِّص روح انسانى

و عمل سازنده و مشخِّص بدن انسانى در نشآت اخروى است.

و انسان را بدن‌هاى در طول هم به وفق نشآت است و تفاوت ابدان به نقص و كمال است.

و چون روح انسان بر اثر ارتقا و اشتداد وجودى نورى ، از سنخ ملكوت و عالم قدرت و سطوت مى‌شود ، هرگاه طبيعتش را مسخَّر خود كند و بر آن غالب آيد ، احكام عقول قادسه و اوصاف اسماى صُقع ربوبى بر وى ظاهرشود تا به حدى كه وعاى وجودش ، وعاى وجود مجرّدات قاهره و بسايط نوريه دايمه گردد و متخلِّق به اخلاق ربوبى شود.

منبع :

کتاب نهج الولایة ، آیه الله حسن زاده آملی ، ص17

تو تا شش روز آينده از دنيا مى روى!

اى على بن محمد سمرى!

تو تا شش روز آينده از دنيا مى روى ( فَإِنَّكَ مَيِّتٌ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّةِ أَيَّامِ )

پس كارت را جمع و جور كن ( فَاجْمَعْ أَمْرَكَ )

و به احدى هم وصيت نكن كه جاى تو را بگيرد ( وَ لاَ تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ بَعْدَ وَفَاتِكَ )

كه غيبت تامّه واقع شده است ( فَقَدْ وَقَعَتِ اَلْغَيْبَةُ اَلتَّامَّةُ )

پس ديگر برايم ظهورى نيست مگر آن كه خداوند اجازه فرمايد ( وَ لاَ ظُهُورَ إِلاَّ بَعْدَ إِذْنِ اَللَّهِ تعالي ذكره )

و آن هم بعد از مدت طولانى ( وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ اَلْأَمَدِ )

و سنگين شدن دل ها ( وَ قَسْوَةِ اَلْقُلُوبِ )

و پر شدن زمين از جور و ستم است ( وَ اِمْتِلاَءِ اَلْأَرْضِ جَوْراً ) . [1]

حضرت بقية‌الله سلام الله علیه فرمود ، خبر به وفات ابوالحسن على بن محمّد سمرى است كه آخر سفراى آن‌جناب بود ، كه در اين توقيع بدو مرقوم فرمود:«بسم الله الرّحمن الرّحيم ، يا علي بن محمّد السمري أعظم الله أجر إخوانك فيك فإنّك ميّت ما بينك و بين ستة أيّام فاجمع أمرك و لاتوص إلي أحد فيقوم مقامك بعد وفاتك فقد وقعت الغيبة التّامة فلاظهور إلا بعد إذن الله تعالي ذكره و ذلك بعد طول الأمد و قسوة القلوب و امتلاء الأرض جوراً ، الحديث ، و لمّا كان اليوم السادس عادوا إليه و هو يجود بنفسه فقال له بعض الناس : من وصيّك من بعدك‌؟ فقال لله أمر هو بالغه و قضي.[2]

منبع :

[1] کتاب نهج الولایة ، آیه الله حسن زاده آملی رضوان الله علیه ، صفحه: ۲۱

[2] همان .

موسیِ عقل و فرعونِ نفس !

قال أمير المؤمنين عليه السّلام : طُوبَى لِمَنْ عَصَى فِرْعَوْنَ هَوَاهُ وَ أَطَاعَ مُوسَى تَقْوَاهُ أو عقله :

«خوشا بر آن‌كس كه با فرعون هواى نفس خود مخالفت كند و موساى عقل و تقواى خود را اطاعت كند.»

شرح:

حضرت اشاره فرموده كه هركس را در باطن و در عالم صغير موسى و فرعونى است و اگر بخواهد مقام كمال موسوى را دريابد با فرعون نفس خودبين مخالفت كند و گرنه چون فرعون غرق درياى هلاك شود

و اگر اطاعت موساى عقل و ايمان كند مانند موسى به تحيّت حضرت حقّ كه سَلاٰمٌ عَلىٰ مُوسىٰ وَ هٰارُونَ فرمود و از مؤمنان خاصش خواند كه إِنَّهُمٰا مِنْ عِبٰادِنَا الْمُؤْمِنِينَ[1] سرافراز گردد و در آسمانهاى عوالم عقلى با موسى هم پرواز شود

پس خوشا به حال آنكه ضد فرعون نفس و مطيع موساى عقل است.[2]

منبع :

[1] صافات/ ۱۲۱ و ۱۲۳

[2] علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، ‌حکمت عملی، آیه الله حسن زاده آملی رضوان الله علیه ، صفحه: ۸۰، ال‍ف‌. لام‌. م‍ی‍م‌، قم - ایران، 1385 ه.ش.

تيرِ دعا

از هر كرانه تيرِ دعا كرده‌ام روان ** باشد كزان ميان يكى كارگر شود